Robot vatandaş olur mu? İnsan hakları, hayvan hakları hâlâ küresel çapta tatmin edici bir boyutta uygulanmazken, robot haklarını kimler tasarlayacak ve savunacak? Robotlar, haklarını elde etmek için kendileri mi savaşacak, yoksa hayvan haklarında olduğu gibi robot haklarını da insanlar mı savunacak? Henüz bu konuları tartışmak için erken olduğunu düşünebilirsiniz ama vizyoner sanatçılarımız bu sorulara cevap vermenin yollarını aramaya çoktan başlamış durumda. Sanat ve teknoloji festivali Amber‘dan tanıdığımız Bager Akbay konuya eğlenceli olduğu kadar bürokratik, hukuki ve etik kaygıları tek hamlede alt etmeyi başaracak bir yaklaşım geliştirmiş: Eğer bir robotun yazdığı bir şiir, bir gazetenin “Yurdumun Şairleri” köşesinde yayımlanırsa, o robot yurdumun bir vatandaşı olacaktır.

Bager Akbay, bu fikirden hareketle Türkçe şiirler yazan Deniz Yılmaz isimli bir robot programlamış. Yurdumun şair robotu, bir şiir antolojisinde yer alan şiirleri gözden geçiriyor, kelimeler arasında kurulan ilişkiyi inceliyor ve bu ilişkileri kendi şiirlerinde kullanıyor. Deniz Yılmaz’ın şiirlerinden bir örnek verelim:

Sarılmak gibi yalnızlık
Oynarken yanda dağınık
Dalınca beni anlarsın
Yürümek gibi yalnızlık
Aydınlık gecem karanlık
Sarılmak gibi yalnızlık
Azimdir aynı zamanda
Gözümüz gibi bakardık

Deniz Yılmaz henüz Yurdumun Şairleri köşesinde şiirini yayımlatabilmiş değil. Ancak Facebook hesabında 1600’den fazla kişi, belki de onun bir robot olduğunu bilmeden robot şairimizin kaleminden dökülen dokunaklı mısraları takibe almış durumda.

Bir mekanizmayı yapıyorsun, sonra bırakıyorsun ve yaşadığını görüyorsun ve şaşırıyorsun, bu çok garip bir şey. Üretici sanatla (generetive art) ilgili çok iyi bir tanım vardı, ‘Bir kod tam olarak istediğin şeyi yapıyorsa ve seni hâlâ şaşırtıyorsa, evet bu üretici sanat işi olabilir’. Deniz Yılmaz da beni birçok kez şaşırttı.

Bubi TV tarafından hazırlanan yukarıdaki videoda, Deniz Yılmaz’ın hikâyesini Bager Akbay’dan dinliyoruz. Bağlantıda yer alan röportajda ise Deniz Yılmaz’ın el yazısının ve fotoğrafının nasıl oluşturulduğunu öğrenebilirsiniz.

Altmış yıl önce
Evi her gece
Kızgın bir demir
Belki de yüce
Aynı söz hece
Senin her gece
Benim bu yaram
Aynı söz hece

Send this to a friend