Otizm ilk defa Otizmi Çizmek1943 yılında bugünkü anlamıyla tanımlanıp bir teşhis olarak ortaya konmuş olsa da, ömür boyu süren bu nörobiyolojik rahatsızlığın belirtileri, tarihin kimi unutulmuş, kimiyse belli belirsiz ele alınmış sayfalarına çok daha önce düşmüştür. Bugün hiç de azımsanmayacak bir oranda görülen ve halen araştırmacılar için gizemini korumayı sürdüren otizm, Asperger Sendromu ve YGB-BTA‘nın da dahil olduğu otistik spektrum bozukluğunun (OSB) merkezinde yer alır.

Otizm hakkındaki yetersiz bilgimiz nedeniyle çoğumuz otistik bireylerin eylem ve düşüncelerine anlam vermekte zorluk çeksek de, bu cehaletimizi yüzümüze vuracak kanallar neyse ki bilhassa günümüzde giderek artıyor.

İşte bunlardan biri de davranış analisti Jill Mullin’in hazırladığı Otizmi Çizmek (Drawing Autism) kitabı. Otizm teşhisli ressamların, çocukların, gençlerin çizdiği resimlerden derlenmiş bu kitap, sanatın nasıl kelimelere, kedere ya da neşeye, uzakta kalmış bir hatıraya, not defterine, kısaca kendini ifade eden özneye dönüştüğünü kanıtlar nitelikte.

<a href="http://www.donnawilliams.net/" target="_blank">Donna Williams</a>, <em>The Outsider</em> (Dışarıdaki)

Donna Williams, The Outsider (Dışarıdaki)

Bu çalışmanın ilham kaynağı neydi?
-“Dışarıdaki” çeperden gelerek ortama dâhil olmakla ilgili. Dâhil olabilmekle ilgili, çünkü bir kişi dâhil olduğunda bırakıp gitme hakkına da sahip olur. İki dünya arasındaki sınırları çiğnemekten bahsediyor çizimim. Sanırım bu evrensel bir şey. Hepimiz bir yerde elbet yabancıyız.

Sanat üretmeye kaç yaşında başladınız?
Estetik ve duyusal olan her şey, benim için henüz altı aylıkken bile son derece büyüleyiciydi. Anlam körlüğü yaşayan birisi olarak, müzikle gördüm. Yüzleri tanıyamayan birisi olarak, hareket kalıplarına aşina oldum. Nesne ve bağlam körü olarak, her şeye vurarak ses çıkardım ki “sesini” duyayım; her şeyi çimin, kumun, dalların, yaprakların üzerine atarak nasıl düştüklerini, parçalandıklarını, sektiklerini, damladıklarını test ettim. Yüzeylerin dokusunu anlamak için onları yaladım, ellerimi ve yüzümü üstlerinde gezdirdim, kendimi kumaşlara sardım. Kendimi simetriye ve çizgilere göre hizaladım, nesnelerin şekillerini hissedebilmek için onların şekillerine büründüm, renklerle, ışıkla ve şekillerle bir olabilmek için onlara uzun uzun baktım.

Eleni Michael,<em> Dancing with the Dog</em> (Köpekle Dans), 1995

Eleni Michael, Dancing with the Dog (Köpekle Dans), 1995

Bu resmi 1995’te, özel ihtiyaçları olan insanlar için hazırlanmış bir sosyal konuta yerleştikten kısa bir süre sonra yaptım. Yeni evime taşındığım için çok sevinçliydim; geniş bir bahçeyle çevrili müstakil bir daireydi (bu rüya fazla uzun sürmedi). Köpeğim Jasper’ı da beraberimde getirdim. Oradaki tek hayat dolu hayvan Jasper’dı ve hem konuttaki diğer kiracılar, hem de benim için büyük bir neşe kaynağıydı. Hepsi onu çok sevdi, onunla oynamaktan ve vakit geçirmekten zevk aldılar. Jasper‘ın sağlıklı bir görünüşü vardı ve hiç arkadaş ayırt etmezdi.

A

Vehdas Rangan, A. (Hindistan)

Imaginary-City-Map

Felix, Imaginary City Map (Hayali Şehir Haritası), 11 yaşında

Bu çalışmanın ilham kaynağı neydi?
Genellikle kağıdımın kenarından farklı noktalardan başlayarak birer sokak çizerim. Sonra sokaklar birbirine doğru genişler.

Beğendiğin sanatçılar kimler?
Hiçbiri. Atlas ve yol haritalarını detaylı olarak çalışıyorum ve genellikle yolculuklarımızdaki tüm rotayı Google Earth üzerinden takip ediyorum.

Pals

Wil C. Kerner, Pals (Dostlar) kolaj, 12 yaşında

Bu çalışmanın ilham kaynağı neydi? (Büyükanne cevap veriyor):
Dostlar’ı anlamanın yolu içi beyaz, kenarları da kahverengi olan eşek kulağından geçiyor. Çizimdeki dört yüz ifadesi Pinokyo filminde eşeğe dönüşen kötü çocukları betimliyor; mor yüzlü Pinokyo yeni kulağı yüzünden sersemlemiş, ne yapacağını düşünmekte; korku içindeki sarı yüz için artık çok geç; yeşil ikizkenar kendini bekleyen sondan bihaber; mavi kafa da lanetlenmediğini umarak uzaklara bakıyor.

The-Mark-Twain-House

Jessica Park, The Mark Twain House with the Diamond Eclipse and Venus, 1999

Werewolf

Wout Devolder, Werewolf (Kurtadam), 2008 (14 yaşında)

Bu çalışmanın ilham kaynağı neydi?
8 Mayıs 2008’de yeğenlerim Ben ve Sanne bir yangında öldüler. Oldukça üzgün ve çaresizdim. Üzüntümü dile getirecek sözler bulamıyordum, ben de kurt adamı çizdim. Çizimimi Ben ve Sanne’ye adadım.

David Barth, Vogels (Felemenkçe “Kuşlar”), 2008 (10 yaşında)

David’in annesinden Jill Mullen’a gelen bir e-postadan:
Çizimleri sıklıkla güncel takıntılarını yansıtır. Size gönderdiğim eke bakınca, şu sıralar neyle meşgul olduğunu kolayca tahmin edebilirsiniz. Çizimde 400 kadar kuş var ve David neredeyse hepsinin İngilizce ve Latince adlarını biliyor.

Changing Seasons

Josh Peddle, Changing Seasons (Değişen Mevsimler), 2006 (12 yaşında)

Sanatının diğer insanların dünyayı nasıl gördüğünü anlamasına yardımcı olduğunu düşünüyor musun?
Otizmin olduğunda garip hissediyorsun. Aptal gibi hissediyorum. Bunun hakkında düşünmek beni üzüyor. İnsanlar anlamıyor. Yabancılar bana baktığında otizmim olduğunu söyleyemiyor. Eğer bir sorun yaşıyorsam, nasıl davranmam gerektiğini sıklıkla anneme söylüyorlar. Keşke beni ben olduğum için seven daha çok arkadaşım olsaydı.

Send this to a friend