Hepimizin sorduğu bir sorunun cevabını biliyorum. Soru şu: X harfi neden bilinmeyeni temsil ediyor? Şimdi, bunu matematik dersinde öğrendiğimizi biliyorum ama bu artık kültürümüzün de içinde: X fiyatı, X dosyaları, X projesi, TEDx. Bu nereden geldi?

New York’ta bulunan Radius Foundation‘ın yöneticisi Terry Moore, internet sitesinde belirtildiği üzere, bilim, din, felsefe ve estetik alanlardaki farklı kavramsal sistemleri ve paradigmaları keşfetmek ve anlamak için çalışmalar yürütüyor. Terry Moore X harfinin neden bilinmeyeni temsil edegeldiğini de muhtemelen bu çalışmaları sırasında keşfetti.

Milattan sonraki ilk birkaç yüzyılda Persliler, Araplar ve Türkler tarafından Arapça’da al-jebra denilen ve Türkçe’de cebir olarak bilinen matematik sistemi kuruldu. Matematiğin farklı coğrafyalara yayılmasıyla birlikte, bu sistemin farklı dillerde yolculuğu da başlamış oldu. Terry Moore yaklaşık dört dakikalık TED konuşmasında X harfinin bilinmeyeni temsiliyetinin Arapça, İspanyolca ve Latin dillerinde matematik biliminin gelişimi ve tercümesi sırasında oluştuğunu anlatıyor.

Matematiksel ilme sahip bu kaynaklar sonunda 11. ve 12. yüzyıllarda Avrupa’ya, yani İspanya’ya ulaştılar. Ve ulaştıklarında bu matematiksel ilmi Avrupa dillerinden birine tercüme etmeye muazzam bir ilgi vardı.

Konuşmanın sonunda Terry Moore‘un da belirttiği gibi, bugün gündelik hayatımızın en bilinmeyen bileşeni haline gelen X’in neden bilinmeyeni temsil ettiği, kökeni ve matematiksel yolculuğunun hikâyesi paylaşılmaya değer.

Terry Moore‘un eğlenceli anlatımı ve Türkçe altyazı ile X harfinin neden bilinmeyeni temsil ettiğinin yanıtını yukarıdaki videoda izleyebilirsiniz.

Send this to a friend